Có ba điểm quan trọng trong lời Chúa Giêsu của bài Tin Mừng này (Gioan 14:15-21) mà chúng ta có thể dễ bỏ sót.
Thứ nhất, tình yêu và sự vâng phục, việc vâng giữ các điều răn của Đức Kitô, không phải là hai điều đối nghịch hay tương phản nhau, nhưng là hai chiều kích của cùng một thực tại.
Thứ hai, việc chúng ta có Chúa Thánh Thần, Đấng Bảo Trợ, không phải là một giải pháp thay thế hạng hai hay thấp kém hơn việc có Chúa Giêsu bằng xương bằng thịt ở ngay bên cạnh như các Tông Đồ ngày xưa.
Và thứ ba, khi Chúa Giêsu nói rằng Người ở trong Chúa Cha và Chúa Cha ở trong Người, đồng thời Người ở trong chúng ta và chúng ta ở trong Người — nếu chúng ta hiểu trọn vẹn chữ “trong” nhỏ bé ấy, chúng ta sẽ hiểu toàn bộ Kitô giáo.
Điểm thứ nhất: tình yêu và luật lệ thường bị xem là đối nghịch nhau. Người Pharisêu là những kẻ duy luật mà thiếu tình yêu. Việc giữ luật — giữ mọi luật — là điều duy nhất họ quan tâm. Chúa Giêsu thường bị xem là điều ngược lại: đề cao tình yêu và chống luật lệ. Đó cũng là một sai lầm. Người chống chủ nghĩa duy luật, chứ không chống luật lệ. Người nói: “Nếu anh em yêu mến Thầy, anh em sẽ giữ các điều răn của Thầy.”
Tình yêu trước hết không phải là một cảm xúc, mà là một ý chí, một chọn lựa. Vì thế chính tình yêu cũng được Đức Kitô truyền dạy như một mệnh lệnh. Bạn không thể ra lệnh cho cảm xúc. Sẽ thật vô lý nếu nói: “Tôi ra lệnh cho anh phải có những cảm xúc dịu dàng của lòng thương cảm hay yêu mến đối với tôi.”
Yêu mến Thiên Chúa là chi đơn giản nói: “Xin cho ý Cha được thể hiện,” và thật lòng sống điều đó. Và ý muốn của Thiên Chúa dành cho chúng ta được diễn tả qua luật lệ, qua các điều răn.
Khi Chúa Giêsu nói: “Nếu anh em yêu mến Thầy, anh em sẽ giữ các điều răn của Thầy,” Người đang đồng hóa việc yêu mến Người với việc giữ các điều răn của Người. Chúng ta không thể khiến cảm xúc xuất hiện theo ý muốn, nhưng chúng ta có thể chọn yêu thương, vì tình yêu không phải là cảm xúc mà là một chọn lựa tự do.
Dĩ nhiên, tình yêu không phải là động lực duy nhất để vâng phục; người ta cũng có thể vâng phục vì sợ hãi. Nhưng theo Kinh Thánh, đó chỉ là khởi đầu sơ khai: “Kính sợ Đức Chúa là khởi đầu của sự khôn ngoan” (Cn 9,10), chứ không phải cùng đích. Tình yêu mới là cùng đích. Sự vâng phục do sợ hãi là cách chúng ta huấn luyện thú vật và trẻ nhỏ. Nó tốt hơn bất tuân, nhưng chỉ là bậc đầu tiên của chiếc thang. Thánh Gioan nói: “Tình yêu hoàn hảo loại trừ sợ hãi” (1 Ga 4,18).
Điểm thứ hai: ở đây Chúa Giêsu nói về Chúa Thánh Thần, Đấng Người sẽ sai đến sau khi Người lên trời; và trong chương 16 Người nói: “Thầy ra đi thì ích lợi cho anh em. Vì nếu Thầy không ra đi, Đấng Bảo Trợ sẽ không đến với anh em” (Ga 16,7).
Đây là một lời thật đáng kinh ngạc và khó tin. Chẳng phải sẽ tốt hơn cho chúng ta nếu Chúa Giêsu đứng ngay trước mặt để chúng ta có thể nhìn thấy và chạm đến Người như các Tông Đồ đã từng sao? Chính Chúa Giêsu nói rằng không, điều đó không tốt hơn. Tốt hơn cho chúng ta là Người ra đi và sai Thần Khí của Người đến.
Làm sao hiểu điều ấy? Mối tương quan giữa việc có Chúa Giêsu hiện diện hữu hình trong thân xác nhân loại của Người như với mười hai Tông Đồ, và việc có Thần Khí của Người như chúng ta hôm nay là gì?
Việc có Thần Khí của Người hôm nay không giống như chỉ có một bức ảnh, một lá thư hay một cuộc điện thoại thay cho con người thật. Điều đó sẽ là một sự thiếu hụt, một lựa chọn hạng hai. Chúng ta có chính Chúa Giêsu thật sự, và có toàn thể Người — cả Mình lẫn Linh Hồn — trong Bí tích Thánh Thể, nhưng chỉ đối với con mắt đức tin chứ không phải con mắt thể lý.
Điều đó rèn luyện con mắt đức tin như rèn luyện một cơ bắp, điều mà chúng ta sẽ không cần nếu được thấy Người bằng mắt thường. Chúng ta cũng có Đức Kitô trong Hội Thánh, vì Hội Thánh là Nhiệm Thể của Người, hay thân thể thiêng liêng của Người. Nhưng nhận ra Người nơi Hội Thánh còn khó hơn nơi Thánh Thể, vì Thánh Thể thì hoàn hảo còn Hội Thánh thì rất bất toàn. Điều này đúng với mọi thành phần của Hội Thánh, kể cả mỗi người chúng ta. Đôi khi sự bất toàn ấy còn gây gương mù nghiêm trọng, như nơi những linh mục ấu dâm hay những giám mục không nói thật.
Tại sao việc có Chúa Thánh Thần thay vì thân xác hữu hình của Đức Kitô lại tốt hơn cho chúng ta? Vì sự thân mật thì sâu xa hơn, tính nội tâm sâu xa hơn. Đó chính là mục tiêu của tình yêu: sự thân mật, sự hiện diện nội tâm, sự hiện diện đích thực. Và Thiên Chúa là tình yêu.
Thiên Chúa chỉ là một Thiên Chúa, nhưng chúng ta có ba tương quan với Thiên Chúa tương ứng với ba Ngôi vị thần linh. (Đức Maria cũng vậy: Mẹ là người con hoàn hảo của Chúa Cha, người mẹ hoàn hảo của Chúa Con, và hiền thê hoàn hảo của Chúa Thánh Thần.)
Chúa Cha là Thiên Chúa ở trên chúng ta; Chúa Con là Thiên Chúa ở bên cạnh chúng ta; còn Chúa Thánh Thần là Thiên Chúa ở trong chúng ta.
Cũng như việc Ngôi Lời nhập thể khiến tương quan của chúng ta với Thiên Chúa trở nên gần gũi hơn, khi Thiên Chúa từ Đấng ở trên cao trở nên Đấng đứng cạnh chúng ta, thì việc Chúa Thánh Thần được sai đến đã đưa Thiên Chúa từ Đấng ở bên cạnh chúng ta trở thành Đấng sống trong chúng ta. Tình yêu luôn tìm kiếm sự thân mật ngày càng sâu xa hơn.
Điểm thứ ba: Chúa Giêsu nói Người “ở trong” Chúa Cha và Chúa Cha “ở trong” Người. Người cũng nói Người “ở trong” chúng ta và chúng ta “ở trong” Người. Chúng ta cũng “ở trong” Thần Khí và Thần Khí “ở trong” chúng ta.
Dĩ nhiên, điều này không phải theo nghĩa không gian, như hạt đậu “ở trong” vỏ hay hành khách “ở trong” xe. Đó là một sự hiện diện thiêng liêng thật sự.
Chúng ta thường hỏi nhau: “Bạn có hiểu tôi không?” hay “Bạn có cùng với tôi không?”
Ý chúng ta là: bạn có hiểu tôi, có đứng chung trên cùng một sự thật hay cùng một suy nghĩ với tôi không?
Khi chúng ta cô đơn, đau yếu, đau khổ, tuyệt vọng, hấp hối hay bị cám dỗ, món quà tốt nhất mà một người bạn có thể trao ban chỉ đơn giản là ở bên cạnh chúng ta, hiện diện với chúng ta.
Chúng ta có thể “ở trong” nhau bằng cách hiện diện trong cuộc sống và tình yêu của nhau. Trong hôn nhân, tương quan nhân loại trọn vẹn và thân mật nhất — hai người trở nên một mà không ngừng là hai. Đó là hình ảnh xa xôi nhưng chân thật của Ba Ngôi Thiên Chúa, nơi ba Ngôi là một Thiên Chúa mà vẫn không ngừng là ba Ngôi vị. Các Ngôi “ở trong” nhau.
Tương quan yêu thương giữa chúng ta là một bản sao nhỏ bé của tương quan yêu thương nơi chính Ba Ngôi Thiên Chúa. Tình yêu đòi hỏi hai ngôi vị khác nhau, và các ngôi vị ấy vẫn là hai dù trở nên một, mỗi người “ở trong” người kia.
Chúa Con và Chúa Cha là hai Ngôi vị khác nhau, vì Chúa Giêsu nói Người đến thế gian không phải để làm theo ý riêng mình nhưng là ý của Chúa Cha, không phải để dạy giáo huấn của mình nhưng là giáo huấn của Chúa Cha.
Nếu Romeo và Juliet chỉ là một người duy nhất, thì sẽ không thể có tình yêu giữa họ. Tuy nhiên, những người yêu nhau lại khám phá bí mật sâu xa nhất của căn tính riêng và hạnh phúc riêng của mình khi họ biết quên mình trong nhau.
Những cách thức chúng ta “ở trong” nhau phần nào giống với cách chúng ta và Thiên Chúa “ở trong” nhau, và cách Chúa Cha với Chúa Con “ở trong” nhau. Đó chỉ là những bóng mờ, những hình ảnh hay ví dụ xa xôi, nhưng vẫn là những nét tương đồng thật sự.
Tình yêu đưa chúng ta “đi vào” người khác mà không làm mất đi căn tính của mình. Tình yêu nhân loại, theo cách ấy, là hình ảnh của tình yêu đang liên kết Ba Ngôi Thiên Chúa với nhau. Tình yêu là tương đương thiêng liêng của “lực hạt nhân mạnh” trong vật lý, thứ giữ mọi vật chất trong vũ trụ kết hợp với nhau.
Xin đừng than phiền rằng những ý tưởng này quá nhiệm mầu và khó hiểu đối với bạn. Chúng cũng khó đối với tôi; khó đối với tất cả chúng ta. Chúng ta đâu phải là Thiên Chúa! (Không biết chúng ta còn phải nhắc mình điều đáng ngạc nhiên ấy bao nhiêu lần nữa?)
Làm sao Thiên Chúa có thể hoàn toàn dễ hiểu, rõ ràng và đơn giản đối với chúng ta? Làm sao Thiên Chúa lại không nhiệm mầu và khó hiểu hơn nhiều so với việc chúng ta khó hiểu đối với con cái nhỏ bé hay thú cưng của mình?
Có lẽ con mèo của chúng ta nhìn chúng ta như những con mèo to lớn, xấu xí, kỳ quặc nhưng đầy quyền năng, phát ra những âm thanh vô nghĩa và làm những điều kỳ lạ. Phần lớn chúng ta còn chẳng hiểu máy tính của mình hoạt động ra sao, và chúng ta chỉ mới bắt đầu hiểu cách vũ trụ vận hành; vậy làm sao chúng ta dám cho rằng mình hiểu được cách Thiên Chúa hoạt động?
Tất cả những gì chúng ta có chỉ là những hình ảnh, những phép so sánh và những dấu chỉ. Nhưng chúng thật quý giá. Và tình yêu là dấu chỉ quý giá nhất, cũng là dấu chỉ tốt nhất.
0 Nhận xét